Genetica kom je vroeg of later tegen in de hobby van het slangen houden. Bijna iedereen kent wel al die kleurvariaties van Pantherophis guttatus of de albino tijgerpython, maar hoe kom je aan een albino? Ik ga proberen dat zo simpel mogelijk uit te leggen en ook hoe je aan andere morphs komt.
Als eerste geef ik even een verklarende woordenlijst, zodat het allemaal wat duidelijk wordt.
Recessieve vererving: alleen zichtbaar als beide genen aanwezig zijn.
heterozygoot: drager van 1 recessief gen.
homozygoot: drager van beide recessieve genen. De genen zijn dus zichtbaar.
Dominante vererving: onderverdeeld in Co-Dominant en Dominant.
Dominant: 1 gen is zichtbaar over nominaatvorm.
Co-Dominant: incompleet dominante dieren dragen 1 gen. compleet dominante dieren dragen beide genen.
polygenetisch: uiting van meerdere genen.
nominaatvorm: de "wildkleur" die wordt gevonden in de natuur. Binnen de nominaatvormen kunnen verschillen zitten in kleurstellingen. Meestal praten we dan van een lokaliteit.
Nu we weten wat de uitdrukkingen zijn, gaan we verder met recessief vererven. Een recessieve morph wordt meestal gevonden in de natuur, maar het kan ook zijn dat hij opeens verschijnt in het normale nest bij iemand thuis.
Dan heb je dus een recessieve morph en van deze wil je meer nakomelingen hebben. Hoe werkt het dan precies? Om dit uit te leggen gaan we gebruik maken van een punnetsquare zogenoemd, zoals hieronder is afgebeeld.
X staat voor nominaat gen en Y staat voor reccersief gen. Dus aan de bovenkant zetten we XX en aan de zijkant YY omdat elk dier 2 genen bij zich draagt. Een van de vader en een van de moeder. Nu hebben we beide ouders in de square gezet, zoals hieronder afgebeeld.
Nu kunnen we de uitkomst voorspellen. Dit doen we door in het eerste open vakje de X neer te zetten die er boven staat en van het vakje links zetten we de Y erbij in. Dan krijg je de combinatie XY. Dit betekend dat het diertje 1 gen van de moeder heeft gekregen en 1 gen van de vader zoals hieronder afgebeeld.
Zo vullen we dan de overgebleven 3 vierkantjes ook in. Als we dat gedaan hebben kunnen we de uitkomst van de verparing lezen. Zie hieronder afgebeeld:
Zoals je kunt zien is de uitkomst van de verparing dat alle nakomelingen 1 gen van de moeder hebben en 1 gen van de vader, omdat een van de 2 een homozygoot is zijn alle diertjes dus hetrozygoot. We willen uiteindelijk in het nest de homozygoten vinden.
Dat kunnen we met dit nest op bepaalde manieren doen. De eerste manier is door broer en zus met elkaar te verparen. De punnetsquare komt er dan zo uit te zien als je de ouders indeelt:
Daarna kunnen we de uitkomst invullen en die komt er dan zo uit te zien:
We kunnen aflezen dat er 1 vierkantje XX heeft. Dit betekend dus dat deze nakomeling alleen de nominaat gen heeft doorgekregen van beide ouders, dus dit diertje is een gewone wildkleur.
Twee vierkantjes hebben XY gekregen als uitkomst. Dat betekend dus dat ze wildkleur gen van de ene ouder en het recessieve gen van van de andere ouder hebben gekregen. Dit zijn dan weer zogenoemde heterozygoten net zoals de ouders en er is 1 vierkantje met de aanduiding YY. Dit is weer de homozygoot als een van de grootouders is geweest.
Maar.... omdat je het uiterlijke verschil niet kan zien tussen de heterozygoten nakomelingen en de nominaat nakomelingen, omdat beide de "wildkleur" laten zien noemen we alle "wildkleur" nakomelingen 66% hetrozygoot voor het recessieve gen. Hoe we komen aan dit getal is heel simpel. Men ziet dat van de 4 nakomelingen 3 "wildkleur" zijn en van deze 3 zijn er 2 heterozygoot en 1 niet. Dat is dus 2 van de 3 oftewel 2/3. 2/3 is 66% van van 100%.
De volgende verparing die we kunnen doen is een nakomeling op de homozygote ouder verparen. Dan krijgen we deze punnetsquare als we hem helemaal uitschrijven.
Je ziet dan dus dat 2 vierkantjes de uitkomst XY hebben en 2 de uitkomst YY, dus 50% van de nakomelingen zouden nominaat hetrozygoot voor recessief moeten zijn en 50% homozygoot moeten zijn.
Dominant
Dominant is een simpele vererving. Als we deze gaan uitschrijven in een punnetsquare gaan we uit van een XX tegen een ZX verparing. X staat voor nominaat en Z voor dominant. De punnetsquare komt er dan zo uit te zien:
We kunnen nu de verparing invullen en deze komt er dan zo uit te zien:
Je ziet dat 50% van de verparing XX is en 50% is ZX. Dit betekend dan dus dat 50% van het nest nominaat(XX) vertoont en 50% vertoont het dominante gen(ZX).
Co-Dominant
Co dominant is een ZZ dier uitgeschreven in een punnetsquare. Hij draagt dus 2 keer het dominante gen. Daardoor treedt meestal ook uiterlijk verschil op met de dominante vorm(ZX).
De vererving van een co dominant dier op een nominaat is als volgt:
Zoals je kan zien zullen alle jongen als incompleet dominante dieren tevoorschijn komen. Als je dan weer de co dominante vorm terug wil hebben dan kan je 2 jongen op elkaar kruizen en dat ziet er dan zo uitgeschreven uit:
Je ziet dat het precies dezelfde uitkomst is als bij recessief vererving van 2 heterozygoten met alleen het grote verschil dat hierbij de uitkomst beter te zien is. De incompleet dominanten dieren(ZX) zijn visueel te onderscheiden van de nominaat dieren(XX). De compleet dominanten dieren zijn de ZZ dieren.
Je kan ook een incompleet dominant jong op het compleet dominant ouderdier terug verparen.
Dat komt er dan zo uit te zien:
Hierbij is de uitkomst dan zoals te zien is 50% compleet dominanten dieren en 50% incompleet dominanten dieren.
Polygenetisch
Polygenetisch betekend niks meer dan meerdere genen zorgen voor het uiterlijk. De nominaat vorm is een polygenetisch uiterlijk. Pas bij een reccersief of dominant gen in spel wordt het uiterlijk aangepast.
Bij polygenetische dieren kan je wel gericht kweken. Dan selecteer je de in jouw ogen mooiste uit het nest en je probeert door selectieve kweek deze positieve eigenschappen te versterken. door meerdere generaties door te kweken kunnen uitzonderlijke resultaten behaald worden maar helaas is het wel zo dat deze kweek ook ongedaan kan worden door er nieuw bloed door te kruizen waardoor sommige eigenschappen weer minder duidelijk naar voren komen.
Overleg
![Arrow :arrow:](./images/smilies/icon_arrow.gif)